محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
307
خلاصة الحكمة ( فارسى )
نان دوآتشه / كعك كَعِك : معرب « كاك » فارسى است . ماهيت آن : بعضى گفتهاند نوعى نان است كه به فارسى كليچه نامند و بعضى گويند نان دوآتشه است و بعضى گويند نان طابق و بعضى نان طابون كه خشك نان نامند و بالجمله نان خشك دوآتشه كه توان كوبيد و آرد نمود . طبيعت آن : گرم و خشك . افعال و خواص آن : حابس بطن و مجفف رطوبات آن و صاحبان قولنج را مضرّ و داخل بعضى اقراص ، نموده مىشود . « 1 » همچنين ر . ك - : مدخل خبز الفرنى . نان ميده / خبز ميده خبز ميده : خشك است و معتدل ، غذائيت آن بيشتر است و خون آن صافتر و بيشتر باشد ، سدّهء جگر و سنگ گرده و مثانه و باد قولنج تولّد كند بعد از آن ، گرم مزاجان را سكنجبين بزورى و سرد مزاجان را جوارش كمونى بايد خورد . « 2 » خبز السَميد : مشهور به نان ميده است . ماهيت آن : نانى است كه در گرفتن سبوس آن مبالغه كرده باشند . خواص : سريع الانحدار و كثير الغذاء و مورث سدّهء جگر و سنگ گرده . و مصلح آن : انيسون و رازيانه و شكر و سكنجبين بزورى است . « 3 » نبيذ / نبيذ شيرين / فقاع نَبيذ : لغت عربى است به معنى منبوذ و به فارسى و به هندى نيز بوزه نامند . ماهيت آن : اسم جنس جميع مسكرات مايع است غير از خمر و آن انواع است و عبارت از نقوعات مسكرهء حاده است و مراد از آن و مشهور مصنوع از اشيايى است كه ذكر مىيابد
--> ( 1 ) . همان ، ص 749 ، مادهء « كعك » . ( 2 ) . محمد صالح هروى ؛ قرابادين صالحى ( تحفة الصالحين ) ، ص 82 . ( 3 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مخزن الادويه ، ص 377 ، مادهء خبز « السّميد » .